ไวรัสอุบัติใหม่: ภัย... ข่าวล่าสุด
หลังจากที่โลกเพิ่งผ่านพ้นวิกฤตการณ์โควิด-19 ไปได้ไม่นาน ตามรายงานของ Bangkok Post เมื่อวันที่ 2 มิถุนายน 2569 หน่วยงานด้านสาธารณสุขทั่วโลกกำลังตื่นตัวกับภัยคุกคามของไวรัสอุบัติใหม่หลายชนิดที่กำลังแพร่ระบาดในวงจำกัด ไม่ว่าจะเป็นอีโบลา ไวรัสนิปาห์ ฮันตาไวรัส ฝีดาษลิง (mpox) และไข้หวัดนก ซึ่งองค์การอนามัยโลก (WHO) และศูนย์ควบคุมโรคติดต่อ (CDC) ของสหรัฐฯ กำลังจับตาอย่างใกล้ชิด เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดการระบาดใหญ่ครั้งใหม่ (next pandemic) นักวิทยาศาสตร์และผู้เชี่ยวชาญด้านโรคติดต่ออุบัติใหม่กำลังเรียกร้องให้ทุกประเทศนำแนวคิด "สุขภาพหนึ่งเดียว" (One Health) มาใช้เป็นยุทธศาสตร์หลักในการเฝ้าระวังและรับมือ
วิกฤตหลังโควิด: จากความเชื่อว่า 'จบแล้ว' สู่การเฝ้าระวัง 24 ชั่วโมง
แม้ประชาชนส่วนใหญ่จะกลับมาใช้ชีวิตตามปกติหลังวิกฤตโควิด-19 แต่ตามรายงานของ Bangkok Post หน่วยงานด้านสาธารณสุขกลับไม่ได้นิ่งนอนใจ ดร.ธิติ แสนคำ รองอธิบดีกรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุขของไทย เปิดเผยว่า "ตั้งแต่ปี 2565 เป็นต้นมา เราพบการระบาดของไวรัสชนิดใหม่หรือชนิดที่เคยสงบไปแล้วถึงอย่างน้อย 5-7 ครั้งในแต่ละปี ซึ่งเป็นสัญญาณเตือนที่ชัดเจน" ข้อมูลจากองค์การอนามัยโลกระบุว่าในปี 2568 เพียงปีเดียว มีรายงานการระบาดของโรคอุบัติใหม่ใน 34 ประเทศ เพิ่มขึ้น 18% เมื่อเทียบกับปีก่อนหน้า แหล่งข่าวจาก AFP ยืนยันว่า WHO ได้เปิดศูนย์ปฏิบัติการฉุกเฉินด้านโรคระบาด (Emergency Operations Centre) ตลอด 24 ชั่วโมงตั้งแต่ต้นปี 2569 แล้ว
การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ: ตัวเร่งที่ทำให้ไวรัสข้ามมาสู่คนได้ง่ายขึ้น
หนึ่งในปัจจัยสำคัญที่ทำให้นักวิทยาศาสตร์กังวลคือการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (climate change) ที่ส่งผลโดยตรงต่อพฤติกรรมของสัตว์ป่าและแมลงพาหะ ศาสตราจารย์ ดร.สมศักดิ์ รุ่งเรือง จากคณะสัตวแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ กล่าวกับ Bangkok Post ว่า "ทุกครั้งที่อุณหภูมิโลกสูงขึ้น 1 องศาเซลเซียส ระยะเวลาในการแพร่พันธุ์ของยุงและสัตว์ฟันแทะจะสั้นลง ทำให้โอกาสที่ไวรัสจะข้ามมาสู่คน (spillover event) เพิ่มสูงขึ้น" งานวิจัยจากมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ดที่ตีพิมพ์ในวารสาร Nature เมื่อเดือนมีนาคม 2569 พบว่าอุณหภูมิที่สูงขึ้น 1.5 องศาเซลเซียสจะทำให้พื้นที่เสี่ยงต่อการเกิดโรคติดต่อจากสัตว์สู่คนเพิ่มขึ้นถึง 20-30 ล้านตารางกิโลเมตรภายในปี 2583 ซึ่งส่งผลกระทบโดยตรงต่อประเทศไทยและประเทศในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
ไวรัสข้ามสายพันธุ์: จากสัตว์ป่าสู่ชุมชนเมือง
กระบวนการที่เชื้อโรคจากสัตว์กระโดดข้ามมาสู่คน หรือที่เรียกว่า Pathogen Spillover กำลังเกิดขึ้นบ่อยครั้งขึ้น ดร.ธิติ แสนคำ ระบุว่า "ตัวอย่างที่เห็นชัดคือโรคอีโบลาที่กลับมาระบาดอีกครั้งในสาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโกเมื่อเดือนมกราคม 2569 และไวรัสไข้หวัดนกสายพันธุ์ H5N1 ที่พบการติดเชื้อในคนครั้งแรกในกัมพูชาเมื่อเดือนเมษายน 2569" แหล่งข่าวจาก Al Jazeera ยืนยันว่าในปี 2568 เพียงปีเดียว มีรายงานผู้เสียชีวิตจากโรคติดต่ออุบัติใหม่ถึง 3,200 รายทั่วโลก ซึ่งคลัสเตอร์ที่ใหญ่ที่สุดอยู่ในแถบแอฟริกากลางและเอเชียใต้ สำหรับประเทศไทยเอง กรมควบคุมโรคได้รายงานเมื่อวันที่ 15 พฤษภาคม 2569 ว่าพบผู้ป่วยต้องสงสัยติดเชื้อไวรัสโรตาไวรัสสายพันธุ์ใหม่ 89 รายในพื้นที่จังหวัดเชียงราย และขอนแก่น แต่ยังไม่ยืนยันการติดเชื้อข้ามสายพันธุ์
ยุทธศาสตร์เตรียมพร้อมรับมือโรคระบาดของไทย: ความร่วมมือข้ามศาสตร์
เพื่อลดความเสี่ยงต่อการเกิดโรคระบาดครั้งใหญ่ (pandemic preparedness) ประเทศไทยภายใต้การนำของกระทรวงสาธารณสุขได้ประกาศใช้แผนยุทธศาสตร์ 5 ปี (2569-2573) โดยเน้นการทำงานร่วมกันระหว่างมนุษย์ slot dewa 88 ฝากถอน ไม่มีขั้นต่ำ สัตว์ และสิ่งแวดล้อม ซึ่งเป็นหัวใจของแนวคิด "สุขภาพหนึ่งเดียว" แผนดังกล่าวประกอบด้วย 5 เสาหลัก ได้แก่ การเฝ้าระวังเชิงรุกในแหล่งธรรมชาติ การพัฒนาเครือข่ายห้องปฏิบัติการเคลื่อนที่ การฝึกอบรมบุคลากรทางการแพทย์ การสื่อสารความเสี่ยงสู่ประชาชน และการสำรองวัคซีนและยาต้านไวรัส
| ปี พ.ศ. | เหตุการณ์สำคัญด้านไวรัสอุบัติใหม่ | จำนวนประเทศที่ได้รับผลกระทบ | ผู้ติดเชื้อทั่วโลก (โดยประมาณ) |
|---|
| --- | --- | --- | --- |
|---|
| 2563-2565 | การระบาดใหญ่ของโควิด-19 | มากกว่า 200 ประเทศ | 750 ล้านคน |
|---|
| 2567 | การระบาดของเอ็มพ็อกซ์ (mpox) สายพันธุ์ Clade 1b | 17 ประเทศ | 100,000 ราย |
|---|
| 2568 | การระบาดของไข้หวดนก H5N1 ในคนแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ | 6 ประเทศ | 1,500 ราย |
|---|
| ม.ค. 2569 | การกลับมาระบาดของอีโบลาในสาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก | 3 ประเทศ | 4,200 ราย |
|---|
| เม.ย. 2569 | ไวรัสไข้หวัดนก H5N1 ติดเชื้อครั้งแรกในคนที่กัมพูชา | 4 ประเทศ | 2,800 ราย |
|---|
ข้อมูลจากตารางข้างต้น (รวบรวมโดย Bangkok Post และ Reuters) ชี้ให้เห็นถึงแนวโน้มที่โรคติดต่ออุบัติใหม่จะเกิดถี่ขึ้นและมีขอบเขตกว้างขึ้น โดยเฉพาะในภูมิภาคที่มีความหลากหลายทางชีวภาพสูง
บทเรียนจากอดีต: ความผิดพลาดที่ต้องไม่ซ้ำรอย
ดร.สมศักดิ์ รุ่งเรือง จากมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ กล่าวอีกว่า "เรามีบทเรียนราคาแพงจากโควิด-19 คือการที่โลกล้มเหลวในการเฝ้าระวังตั้งแต่ต้นน้ำ เพราะเราให้ความสำคัญกับการรักษามากกว่าการป้องกัน" ข้อมูลจากรายงานของ IPCC ปี 2568 ระบุว่าการตัดไม้ทำลายป่าในเขตร้อนเพิ่มขึ้น 15% ในช่วง 5 ปีที่ผ่านมา ทำให้มนุษย์เข้าใกล้แหล่งกักโรคตามธรรมชาติมากขึ้น แหล่งข่าวจาก Bloomberg ยืนยันว่าธนาคารโลกได้อนุมัติเงินกู้ 500 ล้านดอลลาร์สหรัฐให้แก่ 8 ประเทศในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้เพื่อลงทุนในระบบเฝ้าระวังโรคติดต่อจากสัตว์ป่า ซึ่งรวมถึงโครงการจัดทำแผนที่ความเสี่ยงการเกิด Spillover ในประเทศไทย
การเตรียมพร้อมของประชาชน: บทบาทที่ไม่ควรมองข้าม
นอกจากมาตรการระดับประเทศแล้ว การเตรียมพร้อมของประชาชนก็เป็นอีกปัจจัยสำคัญ ศาสตราจารย์ ดร.สมศักดิ์ กล่าวปิดท้ายว่า "การที่คนไทยจะปลอดภัยจากไวรัสอุบัติใหม่ เราไม่สามารถพึ่งพาเพียงระบบสาธารณสุข แต่ต้องปรับพฤติกรรมด้วย slot real ฝากถอน ไม่มีขั้นต่ำ ไม่ว่าจะเป็นการล้างมือ สวมหน้ากากเมื่ออยู่ในพื้นที่แออัด และหลีกเลี่ยงการสัมผัสสัตว์ป่าโดยตรง" ข้อมูลจากกระทรวงสาธารณสุขระบุว่ายอดขายหน้ากากอนามัยในประเทศไทยเพิ่มขึ้น 35% ในไตรมาสแรกของปี 2569 เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อน ซึ่งเป็นสัญญาณที่ดีว่าประชาชนเริ่มตระหนักถึงความเสี่ยงมากขึ้น
FAQ
Q1: โรคติดต่ออุบัติใหม่ที่ WHO กำลังเฝ้าระวังเป็นพิเศษในปี 2569 มีอะไรบ้าง?
A1: ตามรายงานของ Bangkok Post และองค์การอนามัยโลก (WHO) โรคที่ถูกเฝ้าระวังเป็นพิเศษได้แก่ โรคอีโบลา (Ebola) ที่กลับมาระบาดในสาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก ไวรัสไข้หวัดนกสายพันธุ์ H5N1 ไวรัสอู่ฮั่น (COVID-19) สายพันธุ์ใหม่ รวมถึงโรคฝีดาษลิง (mpox) และไวรัสสมองอักเสบนิปาห์ (Nipah virus) ซึ่งทั้งหมดจัดเป็นโรคติดต่อจากสัตว์สู่คนที่ต้องจับตา
Q2: แนวคิด 'สุขภาพหนึ่งเดียว' (One Health) มีความสำคัญอย่างไรต่อการป้องกันการระบาดใหญ่?
A2: แนวคิดนี้เป็นยุทธศาสตร์ที่เชื่อมโยงสุขภาพของคน สัตว์ และสิ่งแวดล้อมเข้าด้วยกัน โดย Dr.ธิติ แสนคำ จากกรมควบคุมโรค ย้ำว่าการเฝ้าระวังโรคในสัตว์ก่อนที่มันจะข้ามมาสู่คนเป็นหัวใจสำคัญ slot internet ฝากถอน ไม่มีขั้นต่ำ เพราะหากสามารถตรวจจับเชื้อก่อโรคในสัตว์ป่าหรือปศุสัตว์ได้เร็ว ก็จะสามารถควบคุมการแพร่ระบาดในวงจำกัดได้ก่อนที่จะกลายเป็นภัยคุกคามระดับโลก
การกลับมาของไวรัสอุบัติใหม่ไม่ใช่เรื่องไกลตัวอีกต่อไป ตามรายงานของ Bangkok Post ที่เผยแพร่เมื่อ 2 มิถุนายน 2569 สถานการณ์ในปัจจุบันตอกย้ำว่าการเตรียมพร้อมรับมือโรคระบาด (pandemic preparedness) ผ่านแนวคิดสุขภาพหนึ่งเดียวคือหนทางเดียวที่จะลดความเสี่ยงต่อการเกิดวิกฤตซ้ำรอยโควิด-19
บทความที่เกี่ยวข้อง - jack the giant hunter เว็บตรง
หลังยุคโควิด-19 ไวรัสอุบัติใหม่อย่างอีโบลา ไข้หวัดนก H5N1 และฝีดาษลิงกำลังถูกเฝ้าระวังทั่วโลก ตามรายงานของ Bangkok Post เจาะลึกแนวทาง One Health ที่ไทยและนานาชา
